السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

198

تفسير الميزان ( فارسي )

« قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ وَالإِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِكُوا بِاللَّه ما لَمْ يُنَزِّلْ بِه سُلْطاناً وَأَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّه ما لا تَعْلَمُونَ » « 1 » نازل شده ، و در اين مدت مديد ، احدى از مؤمنين از معناى آن سؤال نكرده و مشركين هم با اينكه بزرگترين آرزويشان اين بوده كه به خيال خود نقض و اعتراضى بر قرآن وارد نمايند و جنجال راه بيندازند ، در باره آن توضيحى نخواسته باشند ، توجيه غير قابل قبول و بسيار بعيدى است . بلكه آنچه از تاريخ بدست مىآيد اين است كه تحريم شراب مانند تحريم شرك و زنا از ناحيه رسول خدا ( ص ) نزد مشركين معروف بوده ، چنان كه ابن هشام در سيره خود از خلاد بن قره و ديگران از مشايخ بكر بن وائل از اهل علم نقل كرده كه اعشى بن قيس به قصد مكه و زيارت رسول اللَّه ( ص ) و تشرف به اسلام بيرون آمد و قصيده اى را در مدح رسول اللَّه ( ص ) سروده بود كه مطلعش اين بيت بوده : ألم تغتمض عيناك ليلة ارمدا و بت كما بات السليم مسهدا « 2 » نزديكىهاى شهر مكه به بعضى از مشركين قريش برخورد ، مردى پرسيد ، كجا ؟ گفت : مكه ، پرسيد به چه كار به مكه مىروى ؟ گفت مىروم تا رسول اللَّه ( ص ) را ديدار نموده و اسلام آورم . مرد مكى گفت زنهار اى ابا بصير ، مبادا چنين كارى كنى كه او زنا را تحريم مىكند . اعشى گفت : و اللَّه قسم من با زنا سر و كارى نداشته و از تحريم آن باكى ندارم . مرد مكى گفت : نه تنها زنا را تحريم مىكند بلكه شراب را هم تحريم مىكند ، در اينجا اعشى در تصميم خود قدرى سست شد و گفت : داستان تحريم شراب كار مسلمان شدن را به تعويق مىاندازد ، زيرا هنوز در دل من از محبت و علاقه به شراب بقايايى است كه نمىتوانم آن را ناديده بگيرم ناچار بر مىگردم و خود را يك امسال سيراب مىكنم و سال ديگر بر مىگردم ، اعشى برگشت به قصد اينكه سال ديگر مسلمان شود ليكن اجل مهلتش نداد . بنا بر اين با اينكه همه ، حتى مشركين هم داستان تحريم شراب را اطلاع داشتند ديگر چه معنايى مىتوان براى رواياتى كه مىگويد قبل از نزول سوره مائده شراب حرام نبود و يا حرمتش معلوم نشده بود تصور كرد ؟ مگر اينكه آنها را حمل كنيم بر اينكه اصحاب در آيات قرآنى اجتهاد كرده و از آيه سوره اعراف غفلت ورزيده‌اند ، مفسرين در باره معنى اين روايات

--> ( 1 ) بگو اى محمد پروردگار من زشتىهاى علنى و نهانى و ظلم بدون حق را تحريم كرده است و اين را كه به خداوند شرك بورزيد چيزى را كه خداوند سند و دليلى بر شريك بودن آن نازل نكرده ، و نيز تحريم فرموده اين را كه به خداوند نسبتهايى بدهيد كه به آن علم نداريد . سوره اعراف آيه 33 . ( 2 ) آيا چشمهاى خود را بهم نمىنهى در شبى كه درد چشم دارى ؟ و همانطورى كه مار گزيده نمىخوابد شب را به بيدارى بسر مىبرى .